Yangın Söndürme Cihazları ve Çeşitleri

1. ABC Kuru Kimyevi Tozlu Yangın Tüpleri

ABC kuru kimyevi tozlu yangın tüpleri, geniş kullanım alanları nedeniyle piyasada en yaygın kullanılan yangın söndürme cihazlarından biridir.

Bu cihazlarda söndürücü madde olarak çoğunlukla mono amonyum fosfat (MAP) esaslı kuru kimyevi toz kullanılır. ABC ifadesi, cihazın müdahale edebildiği yangın sınıflarını belirtir.

Hangi Yangınlarda Kullanılır?

A Sınıfı Yangınlar: Ahşap, kâğıt, kumaş, kauçuk ve bazı plastikler gibi katı yanıcı maddelerin oluşturduğu yangınlardır.

B Sınıfı Yangınlar: Benzin, motorin, boya, tiner, solvent ve benzeri yanıcı sıvıların oluşturduğu yangınlardır.

C Sınıfı Yangınlar: LPG, doğalgaz, propan ve benzeri yanıcı gazların oluşturduğu yangınlardır.

Nerelerde Kullanılır?

ABC kuru kimyevi tozlu yangın tüpleri;

• Konutlarda
• Ofis ve işyerlerinde
• Mağazalarda
• Fabrikalarda
• Atölyelerde
• Depolarda
• Otoparklarda
• Araçlarda
• Üretim tesislerinde
• Ticari ve endüstriyel alanlarda

yaygın olarak kullanılmaktadır.

ABC Yangın Tüpü Kapasiteleri

Piyasada üretici ve modele göre değişmekle birlikte yaygın kapasite seçenekleri şunlardır:

Portatif modeller:

• 1 kg
• 2 kg
• 4 kg
• 6 kg
• 9 kg
• 12 kg

Mobil / tekerlekli modeller:

• 12 kg
• 25 kg
• 50 kg
• Özel endüstriyel uygulamalarda daha yüksek kapasiteler

Küçük kapasiteli 1 ve 2 kg cihazlar genellikle araçlarda ve sınırlı risk bulunan küçük alanlarda kullanılır.

6 kg ABC kuru kimyevi tozlu yangın tüpleri, işyerleri ve genel kullanım alanlarında en sık karşılaşılan kapasitelerden biridir.

25 ve 50 kg tekerlekli cihazlar ise daha yüksek yangın yüküne sahip fabrika, depo, üretim alanı ve endüstriyel tesislerde tercih edilebilir.

Avantajları

ABC kuru kimyevi tozlu tüplerin en önemli avantajı, birden fazla yangın sınıfında kullanılabilmeleridir. Yangının hızlı şekilde baskılanmasını sağlayarak başlangıç aşamasındaki yangınlara etkili müdahale imkânı sunarlar.

Ancak söndürme sonrasında ortamda kuru kimyevi toz kalıntısı bırakırlar. Bu nedenle bilgisayar, elektronik kart, server, otomasyon ekipmanı ve hassas makinelerin bulunduğu alanlarda farklı söndürücü tipleri tercih edilebilir.

2. CO₂ Karbondioksitli Yangın Tüpleri

CO₂ yangın tüpleri, söndürücü madde olarak karbondioksit kullanılan yangın söndürme cihazlarıdır.

Karbondioksitin en önemli özelliklerinden biri, uygulama sonrasında toz, köpük veya sıvı kalıntısı bırakmamasıdır. Bu nedenle özellikle elektrikli ve elektronik ekipmanların bulunduğu alanlarda yaygın olarak tercih edilir.

Hangi Yangınlarda Kullanılır?

CO₂ yangın söndürücüler özellikle B sınıfı yanıcı sıvı yangınlarında kullanılabilir.

Elektrik enerjisi bulunan ekipmanlarda ise elektriksel olarak iletken bir kalıntı bırakmaması önemli bir avantaj sağlar.

Elektrik kaynaklı yangınların ayrı bir yangın sınıfı olmadığı unutulmamalıdır. Elektrik enerjisi kesildikten sonra yangın, yanmakta olan malzemenin sınıfına göre değerlendirilir.

Nerelerde Kullanılır?

CO₂ yangın tüpleri özellikle;

• Elektrik panolarında
• Elektrik odalarında
• Trafo odalarında
• Server ve bilgi işlem odalarında
• UPS odalarında
• Telekomünikasyon merkezlerinde
• Laboratuvarlarda
• CNC makinelerinde
• Kontrol ve otomasyon panolarında
• Hassas elektronik ekipmanların bulunduğu alanlarda

kullanılmaktadır.

CO₂ Yangın Tüpü Kapasiteleri

Piyasada yaygın olarak;

Portatif modeller:

• 2 kg
• 5 kg

Mobil / tekerlekli modeller:

• 10 kg
• 30 kg
• Üreticiye göre daha yüksek kapasiteler

bulunmaktadır.

2 kg CO₂ cihazlar küçük elektrik panoları ve sınırlı riskler için kullanılabilirken, 5 kg CO₂ yangın tüpleri elektrik odaları, kontrol panoları, server sistemleri ve üretim makinelerinde yaygın şekilde tercih edilmektedir.

Avantajları ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

CO₂'nin en önemli avantajı söndürme işleminden sonra kalıntı bırakmamasıdır.

Ancak kapalı alanlarda yüksek miktarda CO₂ kullanılması insan sağlığı açısından risk oluşturabilir. Ayrıca tüpten çıkan CO₂ çok düşük sıcaklıkta olduğundan çıkış bölümüne doğrudan temas edilmemelidir.

3. Köpüklü Yangın Tüpleri

Köpüklü yangın tüpleri, özellikle A ve B sınıfı yangınlarda kullanılan söndürücülerdir.

Köpük, yanıcı madde yüzeyinde bir tabaka oluşturarak yanıcı maddenin hava ile temasını azaltır. Aynı zamanda soğutma etkisi sağlayarak yangının yeniden tutuşma riskinin azaltılmasına yardımcı olur.

Hangi Yangınlarda Kullanılır?

Köpüklü söndürücüler;

A Sınıfı Yangınlarda: Ahşap, kâğıt, kumaş ve benzeri katı yanıcı maddelerde,

B Sınıfı Yangınlarda: Benzin, motorin, boya, solvent ve diğer yanıcı sıvılarda kullanılabilir.

Nerelerde Kullanılır?

Başlıca kullanım alanları:

• Akaryakıt bulunan alanlar
• Yakıt depoları
• Boya imalathaneleri
• Solvent kullanılan işletmeler
• Yanıcı sıvı depoları
• Fabrikalar
• Üretim tesisleri
• Tersaneler
• Marinalar
• Endüstriyel işletmeler

Köpüklü Yangın Tüpü Kapasiteleri

Piyasada yaygın olarak;

Portatif modeller:

• 2 litre
• 6 litre
• 9 litre

Mobil / tekerlekli modeller:

• 25 litre
• 50 litre
• Özel uygulamalarda daha yüksek kapasiteler

bulunmaktadır.

Özellikle 6 ve 9 litrelik köpüklü yangın söndürücüler, ticari ve endüstriyel alanlarda yaygın şekilde kullanılmaktadır.

AFFF ve Yeni Nesil Köpükler

Piyasada geleneksel olarak AFFF tipi köpüklü yangın söndürücüler yaygın şekilde kullanılmaktadır.

Bununla birlikte çevresel düzenlemeler doğrultusunda flor içermeyen yeni nesil köpüklerin kullanımı da giderek önem kazanmaktadır.

Köpüklü yangın tüpü seçilirken yalnızca cihazın kapasitesine değil, kullanılan köpük türüne ve cihazın yangın söndürme performansına da dikkat edilmelidir.

4. Lityum-İyon Batarya Yangın Söndürücüleri

Elektrikli araçların, elektrikli bisikletlerin, scooterların, enerji depolama sistemlerinin, powerbanklerin ve taşınabilir elektronik cihazların yaygınlaşması ile birlikte lityum-iyon batarya yangınlarına özel söndürücüler de piyasada kullanılmaya başlanmıştır.

Lityum-iyon batarya yangınlarında en önemli risklerden biri termal kaçak (thermal runaway) olarak adlandırılan zincirleme reaksiyondur.

Aşırı ısınan veya hasar gören bir batarya hücresi, çevresindeki diğer hücrelerin de hızla ısınmasına ve yangının batarya paketi içerisinde yayılmasına neden olabilir.

Bu nedenle lityum-iyon batarya yangınlarında yalnızca görünen alevin söndürülmesi yeterli olmayabilir. Batarya hücrelerinin soğutulması ve yeniden tutuşma riskinin azaltılması büyük önem taşır.

Nerelerde Kullanılır?

• Elektrikli bisiklet ve scooter şarj alanlarında
• Elektrikli araç bataryalarının bulunduğu alanlarda
• Cep telefonu ve tablet servislerinde
• Laptop ve elektronik cihazların bulunduğu alanlarda
• Powerbank depolarında
• UPS ve batarya odalarında
• Enerji depolama sistemlerinde
• Forklift ve endüstriyel araç bataryalarında
• Batarya üretim tesislerinde
• Pil ve batarya geri dönüşüm tesislerinde

Kullanılan Söndürücü Maddeler

Lityum-iyon batarya yangınları için geliştirilen ürünlerde farklı söndürme teknolojileri kullanılmaktadır.

Bunlardan biri AVD – Aqueous Vermiculite Dispersion (Sulu Vermikülit Dispersiyonu) teknolojisidir.

AVD, batarya hücrelerinin soğutulmasına yardımcı olurken yüzey üzerinde mineral esaslı bir bariyer oluşturarak termal yayılımın ve yeniden tutuşmanın sınırlandırılmasına yardımcı olur.

Bunun dışında farklı üreticiler tarafından geliştirilmiş su bazlı ve yüksek soğutma kapasiteli özel söndürme ajanları da bulunmaktadır.

Kapasite Seçenekleri

Üretici ve kullanılan teknolojiye göre;

• 500 ml
• 1 litre
• 2 litre
• 6 litre
• 9 litre
• 25 litre
• 50 litre

ve daha yüksek kapasiteli özel sistemler bulunabilmektedir.

5. Temiz Ajanlı Yangın Söndürücüler

Temiz ajanlı yangın söndürücüler, uygulama sonrasında toz, köpük veya sıvı kalıntısı bırakmayan ve özellikle hassas elektrikli ve elektronik ekipmanların bulunduğu alanlarda kullanılan özel yangın söndürme cihazlarıdır.

Bu cihazlarda, ürüne ve üreticiye bağlı olarak HFC-236fa (FE-36) gibi halokarbon esaslı temiz söndürücü ajanlar kullanılabilir.

Temiz ajanlı söndürücülerin temel avantajı, söndürme sonrasında ekipman üzerinde kirletici veya aşındırıcı kalıntı bırakmamalarıdır. Bu nedenle kuru kimyevi toz kullanımının elektronik cihazlarda ikincil hasara yol açabileceği alanlarda tercih edilebilirler.

Nerelerde Kullanılır?

Temiz ajanlı yangın söndürücüler özellikle;

• Elektrik ve elektronik panolarda
• Server ve bilgi işlem sistemlerinde
• Telekomünikasyon ekipmanlarında
• Kontrol ve otomasyon panolarında
• Laboratuvar cihazlarında
• CNC ve hassas üretim makinelerinde
• Ölçüm ve test ekipmanlarında
• Değerli veya temizlenmesi zor elektronik cihazların bulunduğu alanlarda

kullanılabilir.

Kapasite Seçenekleri

Piyasada üretici ve ürün modeline göre değişmekle birlikte temiz ajanlı portatif yangın söndürücüler;

• 1 kg
• 2 kg
• 4 kg
• 6 kg

gibi farklı kapasitelerde bulunabilmektedir.

Avantajları

Temiz ajanlı yangın söndürücülerin başlıca avantajları şunlardır:

• Söndürme sonrasında kalıntı bırakmaz.
• Elektronik ekipmanlarda temizlik ihtiyacını azaltır.
• Elektriksel olarak iletken olmayan ajanlar kullanılabilir.
• Hassas ve değerli ekipmanların bulunduğu alanlarda kullanım avantajı sağlar.
• Kuru kimyevi tozun oluşturabileceği ikincil kirlenme ve hasar riskini azaltır.

Dikkat Edilmesi Gerekenler

Temiz ajanlı yangın söndürücü seçiminde yalnızca cihazın kapasitesine bakılmamalıdır.

Kullanılan söndürücü ajanın;

• Kimyasal türü
• Yangın söndürme performansı
• Kullanılabileceği yangın sınıfları
• Elektriksel uygunluğu
• Ürün standardı ve sertifikaları
• Çevresel özellikleri
• Üretici tarafından belirtilen kullanım sınırları

mutlaka kontrol edilmelidir.

HFC-236fa (FE-36) ile HFC-227ea (FM-200) aynı söndürücü madde değildir. Bu nedenle portatif temiz ajanlı cihazlar genel olarak "FM-200 yangın tüpü" veya "FM-200 muadili yangın tüpü" şeklinde tanımlanmamalıdır. Cihazın içerisinde bulunan gerçek söndürücü ajan, ürün teknik dokümanına göre belirtilmelidir.

6. D Sınıfı Metal Yangın Söndürücüleri

D sınıfı yangın söndürücüleri, yanabilen metal ve metal tozlarının oluşturduğu yangınlara müdahale amacıyla geliştirilmiş özel yangın söndürme cihazlarıdır.

Bu cihazlarda kullanılan söndürücü toz, standart ABC kuru kimyevi tozdan farklıdır.

Hangi Yangınlarda Kullanılır?

Ürünün teknik özelliklerine bağlı olarak;

• Magnezyum
• Titanyum
• Zirkonyum
• Sodyum
• Potasyum
• Metalik lityum
• Yanabilen metal alaşımları
• Yanıcı metal tozları

gibi maddelerin oluşturduğu yangınlarda kullanılabilir.

Nerelerde Kullanılır?

• Metal işleme tesislerinde
• Talaşlı imalat alanlarında
• Dökümhanelerde
• Havacılık ve savunma sanayisinde
• Metal tozu kullanılan üretim tesislerinde
• Laboratuvarlarda
• Hafif metal üretim tesislerinde
• Metalik lityum kullanılan alanlarda

Kullanılan Söndürücü Maddeler

D sınıfı yangınlarda kullanılacak söndürücü, yanan metalin türüne göre seçilmelidir.

Piyasada;

• Sodyum klorür esaslı özel metal yangını tozları
• Bakır esaslı özel söndürücü tozlar
• Grafit ve benzeri özel mineral esaslı maddeler

bulunabilmektedir.

Örneğin metalik lityum yangınlarında kullanılabilecek söndürücü ile magnezyum yangınında kullanılabilecek söndürücü aynı olmayabilir.

Kapasite Seçenekleri

6 kg ve 9 kg özel D sınıfı yangın söndürücüler ile birlikte üretici ve kullanım riskine göre farklı portatif veya tekerlekli modeller bulunmaktadır.

Doğru Yangın Tüpü Nasıl Seçilir?

Yangın tüpünün kapasitesinin büyük olması tek başına doğru seçim yapıldığı anlamına gelmez.

Yangın söndürme cihazı seçiminde;

• Ortamda bulunan yanıcı maddeler
• Oluşabilecek yangın sınıfı
• Yangın yükü
• Kullanım alanının büyüklüğü
• Cihazın söndürme performans değeri
• Söndürücü maddenin türü
• Cihaza ulaşma mesafesi
• Kullanıcının cihazı taşıyabilme ve kullanabilme imkânı
• Ürün standardı ve belgelendirmesi
• İlgili mevzuat
• Üretici kullanım talimatları

birlikte değerlendirilmelidir.

Aynı kapasitedeki iki yangın tüpünün söndürme performansı farklı olabilir. Bu nedenle yalnızca cihaz üzerinde yazan kg veya litre değerine bakılarak seçim yapılmamalıdır.

Cihazın üzerinde belirtilen yangın söndürme performans değeri (rating) de dikkate alınmalıdır.

Portatif ve Tekerlekli Yangın Söndürücüler

Yangın söndürme tüpleri kullanım şekillerine göre portatif ve mobil/tekerlekli olarak iki ana gruba ayrılabilir.

Portatif yangın söndürücüler kullanıcı tarafından elle taşınarak yangın bölgesine götürülür.

Daha yüksek miktarda söndürücü madde içeren cihazlar ise toplam ağırlıkları nedeniyle tekerlekli taşıma sistemi üzerine monte edilir.

Tekerlekli yangın söndürücüler özellikle;

• Fabrikalarda
• Depolarda
• Akaryakıt alanlarında
• Üretim tesislerinde
• Enerji tesislerinde
• Büyük endüstriyel işletmelerde

yüksek yangın yükünün bulunduğu alanlarda kullanılabilir.

Yangın Tüplerinin Bakım ve Kontrolü

Yangın söndürme tüplerinin ihtiyaç anında güvenli ve doğru şekilde çalışabilmesi için düzenli olarak kontrol ve bakımlarının yapılması gerekir.

Kontroller sırasında;

• Yangın tüpünün doğru yerde bulunması
• Cihaza erişimin engellenmemiş olması
• Cihazın kolay görülebilir ve ulaşılabilir olması
• Basınç göstergesinin uygun durumda olması
• Emniyet pimi ve mührünün sağlam olması
• Hortum ve lansın hasarsız olması
• Tüp gövdesinde darbe, ezilme veya korozyon bulunmaması
• Kullanım etiketlerinin okunabilir olması
• Dolum ve bakım tarihlerinin kontrol edilmesi

gerekmektedir.

Yangın söndürme tüplerinin dolum, bakım ve kontrolleri uygun teknik ekipmana sahip, yetkin kuruluşlar tarafından gerçekleştirilmelidir.

Yangın Tüpü Satış, Dolum ve Bakım Hizmetleri

Ulukaya Yangın Sistemleri, konut, işyeri, fabrika, depo, otel, alışveriş alanı ve endüstriyel tesislerde kullanılacak yangın söndürme cihazlarının belirlenmesi konusunda hizmet sunmaktadır.

Hizmetlerimiz kapsamında;

• Yangın tüpü satışı
• Yangın tüpü dolumu
• Yangın tüpü bakım ve kontrolü
• Yangın tüpü kapasite seçimi
• Kullanım alanına uygun söndürücü madde seçimi
• Yangın tüplerinin yerleşim planlaması
• İşletmeye özel yangın risk değerlendirmesi

hizmetleri sunulmaktadır.

Doğru yangın tüpü seçiminde yalnızca fiyat veya cihaz kapasitesi değil; yangın sınıfı, söndürme performansı, ürün belgelendirmesi ve korunacak alanın gerçek yangın riski birlikte değerlendirilmelidir.